Đang mùa khô, giếng nhà tụt nước. Máy dưới giếng vẫn quay, nghe rõ tiếng, nhưng trên bồn không thấy nước lên. Kéo máy lên thì cánh còn nguyên, thả xuống chạy lại vẫn không ra nước. Đó là hiện tượng bơm bị e khí — khoang cánh ngậm bọt khí, cánh quay trong khí thay vì trong nước nên không tạo ra được áp lực đẩy.
Bơm hoả tiễn có bị mất mồi giống bơm đặt cạn không?
Về nguyên tắc thì bơm hoả tiễn nằm ngập trong nước nên không cần mồi. Nhưng khi giếng tụt xuống ngang hoặc gần cửa hút, máy bắt đầu cuốn theo bọt khí. Bọt tụ lại giữa các tầng cánh, tạo thành túi khí chặn dòng. Lúc đó máy rơi vào trạng thái giống hệt bơm đặt cạn bị mất mồi: trục vẫn quay, dòng điện vẫn có, mà nước thì không đi.
Điểm khác biệt quan trọng là bơm hoả tiễn không có chỗ nào để xả khí bằng tay. Muốn đuổi túi khí ra phải xử lý bằng cách khác — hoặc cho mực nước dâng lại trên cửa hút, hoặc hạ máy sâu thêm.
Làm sao phân biệt e khí với các lỗi khác?
Ba lỗi hay bị nhầm với nhau: e khí, cánh mòn, và tắc đường đẩy. Cách phân biệt dựa vào dòng điện đo được và âm thanh máy.
| Dấu hiệu | Ngậm khí | Cánh mòn | Tắc đường đẩy |
|---|---|---|---|
| Dòng điện so với định mức | Thấp hơn rõ rệt | Thấp hơn ít | Cao hơn hoặc bằng |
| Nước ra | Không có hoặc phì từng đợt | Có nhưng yếu đều | Không có |
| Âm thanh dưới giếng | Rỗng, đổi âm liên tục | Đều, hơi rít | Đều, trầm hơn |
| Sau khi nghỉ vài giờ | Chạy lại được một lúc | Không đổi | Không đổi |
Dòng điện tụt cùng với việc máy chạy lại được sau vài giờ nghỉ gần như khẳng định là ngậm khí do giếng cạn, vì trong thời gian nghỉ giếng đã hồi thêm nước.
Xử lý ngay tại chỗ theo trình tự nào?
Việc đầu tiên là ngắt điện, đừng để máy quay tiếp trong tình trạng thiếu nước vì đó chính là giai đoạn bạc đỡ và cuộn dây xuống cấp với tốc độ cao.
- Thả dây dò hoặc thước đo xuống giếng, xác định mực nước hiện tại và so với vị trí treo máy.
- Nếu mực nước còn cao hơn cửa hút dưới 1 m, để giếng nghỉ 3 – 4 giờ cho hồi rồi chạy lại, quan sát xem nước có lên đều không.
- Nếu mực nước đã xuống ngang hoặc dưới cửa hút, phải hạ máy sâu thêm — đây là cách xử lý gốc.
- Sau khi hạ máy, chạy thử và đo lại dòng điện, so với trị số ghi trên nhãn máy.
Hạ máy sâu thêm bao nhiêu là vừa?
Nguyên tắc chung: cửa hút của máy nên nằm dưới mực nước động ít nhất 3 m và cách đáy giếng tối thiểu 2 m. Mực nước động là mực nước khi máy đã chạy liên tục nửa giờ, không phải mực nước lúc giếng đứng yên.
Khoảng cách với đáy giếng rất quan trọng ở vùng đồi núi, nơi đáy giếng thường tích một lớp cát và bùn. Treo máy sát đáy thì mỗi lần khởi động sẽ hút theo cát, cát ăn mòn bộ cánh và làm kẹt trục. Trong mùa khô nếu buộc phải hạ sâu mà khoảng trống tới đáy không còn đủ, giải pháp là lắp thêm áo dẫn dòng bọc quanh thân máy để nước buộc phải chảy dọc vỏ động cơ, vừa làm mát vừa hạn chế hút cát đáy.
Làm gì để mùa sau không lặp lại?
Ngậm khí do giếng cạn là chuyện lặp theo mùa, nên hướng xử lý phải mang tính phòng ngừa chứ không chỉ xử lý tạm.
- Lắp điện cực hoặc phao trong giếng, đặt mốc cắt cao hơn cửa hút 1 – 2 m để máy tự dừng trước khi ngậm khí.
- Ghi lại mực nước động vào cuối mỗi mùa khô, có số liệu vài năm sẽ biết cần treo máy ở độ sâu nào.
- Chuyển sang mã máy lưu lượng nhỏ hơn nhưng nhiều tầng cánh hơn, để tốc độ hút không vượt tốc độ hồi của giếng.
- Chia phiên bơm thành nhiều lần ngắn trong ngày thay vì một phiên dài, cho giếng có thời gian hồi.
Mã máy nào hợp với giếng tụt nước theo mùa?
Cần máy “uống ít mà đẩy cao”: lưu lượng vừa phải, số tầng cánh nhiều. Nhóm này giữ được cột áp trong khi không vét cạn giếng.
- Giếng hồi rất chậm: Perotac 4SA2/58 hoặc Aquaris 4SP2-18 0.75Kw.
- Giếng hồi chậm vừa, nhà trên dốc: Redpump 4SL3/50 4Kw hay Perotac 4SA3/40.
- Giếng hồi khá nhưng sâu: Aquaris 4SA2/58 4Kw hoặc Redpump 4SL4/32 3Kw.
Ở vùng nước phèn nên chọn bộ cánh thép không gỉ, vì cặn sắt bám lên cánh nhựa làm nhám bề mặt và kéo cột áp xuống theo thời gian, đúng vào lúc mùa khô đang cần cột áp cao nhất. Xem dải mã tại Perotac 4 inch và Seri SP loại 4 inch.
Khi nào nên thay máy thay vì chỉnh lại?
Nếu sau khi hạ máy đúng độ sâu mà dòng điện vẫn thấp hơn định mức và nước ra yếu, khả năng cao là bộ cánh đã mòn từ những lần chạy khô trước. Cánh mòn không phục hồi được, thay bộ cánh trên máy cũ nhiều khi tốn kém tương đương thân máy mới cỡ nhỏ mà không có bảo hành.
Trường hợp thứ hai nên thay máy là khi mực nước động các mùa khô gần đây đã hạ thấp hơn nhiều so với lúc mới khoan. Máy cũ chọn theo điều kiện cũ, nay không còn phù hợp, có sửa cũng sớm gặp lại đúng lỗi này.
Chi phí thay máy và điều kiện hàng hóa thế nào?
Nhóm giếng khoan trên website nằm trong khoảng 1,92 – 114,6 triệu đồng tính theo cỡ thân và số tầng cánh; hộ dân dùng giếng 4 inch phần lớn chọn ở nhóm dưới. Giá tham khảo, cập nhật 08/2026, chưa gồm VAT 10%.
Hàng xuất kèm hóa đơn VAT, chứng từ CO CQ và phiếu bảo hành 1 năm cho hàng Đài Loan, Trung Quốc; 2 năm cho hàng Ý. Các mã phổ thông luôn có sẵn ở cả hai điểm giao: 628/26 Hà Huy Giáp, Thạnh Lộc, Quận 12 phía TP.HCM, và Số 11, Ngõ 196, Thạch Bàn, Long Biên ngoài Hà Nội.
Trí, chuyên viên kỹ thuật bơm giếng khoan của Công ty Trung Kiên tại bomdailoan.vn, biên soạn. Muốn khoanh vùng lỗi trước khi kéo máy, gọi 0344418984 kèm số đo mực nước và dòng điện.