Tính thiếu cột áp là lỗi phổ biến nhất ở vườn đồi, và gần như luôn bắt nguồn từ hồ sơ hỏi giá thiếu số. Máy về, lắp xong, nước lên tới bể nhưng không tới được khu tưới trên cao — lúc đó mọi phương án còn lại đều tốn kém hơn nhiều so với việc đo thêm vài con số từ đầu.
Cột áp tổng gồm những phần nào
| Thành phần | Đo hoặc tính từ đâu | Hay bị bỏ sót ở chỗ nào |
|---|---|---|
| Chênh cao từ mực nước khi bơm tới điểm cao nhất | Không phải từ mặt đất, không phải mực nước tĩnh | Lấy mực nước tĩnh cho tiện |
| Tổn thất trên ống trong giếng | Theo độ sâu thả và cỡ ống | Quên hẳn phần trong giếng |
| Tổn thất trên tuyến ngoài vườn | Theo chiều dài, cỡ ống, số co van | Đo theo đường chim bay |
| Áp cần tại béc hoặc tại vòi | Theo yêu cầu của thiết bị tưới | Cho rằng “tới nơi là được” |
Bốn dòng cộng lại mới là cột áp máy phải sinh ra. Bỏ dòng nào là thiếu đúng phần đó.
Chín số cần có trong hồ sơ
- Mực nước tĩnh (m).
- Mực nước khi bơm liên tục 20 phút (m) — số quyết định.
- Độ sâu định thả máy (m).
- Đường kính trong ống giếng (mm).
- Cao độ điểm cao nhất cần cấp nước, so với miệng giếng (m).
- Chiều dài tuyến ống theo đường ống thật (m).
- Đường kính ống hiện có hoặc dự định (mm).
- Số co, cút, van trên tuyến.
- Lưu lượng cần (m³/h hoặc lít/phút) và áp cần tại béc nếu tưới phun.
Số 2 và số 6 là hai số hay sai nhất. Số 2 vì tốn công đo; số 6 vì người ta đo trên bản đồ chứ không đi theo tuyến ống.
⚠️ Điều kiện dừng
Nếu chưa có số 2 — mực nước khi bơm — thì chưa chốt mua. Chênh lệch giữa mực nước tĩnh và mực nước khi bơm ở giếng vùng đồi có thể rất lớn, và đó chính là phần cột áp bị bỏ sót. Đo bằng dây dọi hoặc thước đo mực nước là việc làm được trong một buổi.
Cách đo mực nước khi bơm
- Đo mực nước tĩnh trước khi bật máy.
- Bật máy, cho chạy liên tục 20 phút với lưu lượng gần với lưu lượng sẽ dùng.
- Đo lại mực nước — đây là mực nước động.
- Tắt máy, đo thời gian để mực nước hồi lại gần mức tĩnh.
Bước 4 cho thêm một thông tin quan trọng: khả năng hồi của giếng, thứ đặt trần cho lưu lượng có thể lấy.
Đo chiều dài tuyến cho đúng
- Đi bộ theo đúng đường ống sẽ đi, không đo theo đường thẳng trên bản đồ.
- Cộng cả phần lên xuống theo địa hình, không chỉ phần nằm ngang.
- Đếm số co và van; mỗi chi tiết là một phần tổn thất.
- Ghi rõ cỡ ống từng đoạn nếu tuyến có nhiều cỡ khác nhau.
Mẫu hồ sơ gửi đi
> Giếng: sâu ….. m, ống trong ….. mm, mực nước tĩnh ….. m, mực nước khi bơm ….. m, hồi lại sau ….. phút. > Thả máy ở ….. m. > Điểm cao nhất cần cấp: cao hơn miệng giếng ….. m. > Tuyến ống: dài ….. m, cỡ ….. mm, ….. co, ….. van. > Cần ….. m³/h; nếu tưới phun thì áp tại béc ….. bar. > Điện: ….. pha, điện áp đo giờ cao điểm ….. V, tủ cách giếng ….. m. > Kèm: ảnh miệng giếng, ảnh tuyến ống, ảnh tem máy cũ nếu thay.
Điền mẫu này là hồ sơ đã đủ để tính, không phải để ước.
Vì sao không nên “chọn dư cho chắc”
| Chọn dư cột áp | Chọn dư lưu lượng |
|---|---|
| Còn điều chỉnh được bằng van | Giếng có thể không hồi kịp |
| Tốn thêm tiền điện mỗi giờ chạy | Máy hút cạn rồi chạy khô |
| Thường chấp nhận được | Rủi ro thật |
Nếu buộc phải dư, nên dư ở cột áp chứ không dư ở lưu lượng — nhất là với giếng vùng đồi.
Ví dụ có ghi rõ giả định
Giả định: hồ sơ ghi mực nước tĩnh và cao độ khu tưới, nhưng không đo mực nước khi bơm và đo chiều dài tuyến trên bản đồ.
Kết quả: cột áp tính ra thiếu cả phần tụt mực nước lẫn phần tuyến dài hơn thực tế. Máy về, nước lên tới bể thấp nhưng không đủ áp cho khu cao. Xử lý sau đó — đổi máy hoặc thêm bơm tăng áp — đều tốn hơn việc đo hai số từ đầu. Tình huống là giả định để minh hoạ hậu quả, không phải số của vườn bạn.
Câu hỏi hay gặp
Không đo được mực nước khi bơm thì ước được không? Ước được nhưng phải ghi rõ là ước, để bên tính cộng dự phòng. Đo thật vẫn hơn hẳn.
Có cần thuê người đo không? Thường không. Một cuộn dây có vật nặng ở đầu và một cây thước là đủ để đo mực nước trong giếng.
Nếu vườn sẽ mở rộng trong vài năm tới thì tính thế nào? Nói rõ trong hồ sơ. Cách xử lý thường là chọn máy cho hiện tại và thiết kế tuyến ống chịu được mở rộng, thay vì mua máy lớn ngay từ đầu.
Cần hỗ trợ
Gửi mẫu hồ sơ đã điền, kèm ảnh miệng giếng và ảnh tuyến ống. Bộ phận kỹ thuật cộng đủ bốn thành phần cột áp, kiểm lại với khả năng hồi của giếng, rồi mới đề xuất máy — và nói rõ số nào là đo, số nào là ước.
Xem dải máy tại bơm chìm giếng khoan và Seri SP loại 6 inch.
Liên hệ: Trí — 0344418984 (gọi hoặc Zalo cùng số). Công ty TNHH Thương mại và Công nghiệp Trung Kiên.