Máy thả xuống giếng khoan, đóng điện xong thì chạy suốt, không thấy tự dừng lần nào. Có hộ để vậy cả tuần vì thấy nước vẫn lên bình thường, tới khi kéo máy lên thì cuộn dây đã cháy đen. Hiện tượng chạy không ngắt ở giếng khoan gần như không bao giờ do bản thân động cơ, mà do ba nhóm nguyên nhân: giếng hụt nước, mạch điều khiển sai, hoặc đường đẩy bị thất thoát ở đâu đó trên tuyến.
Vì sao giếng hụt nước lại khiến máy chạy liên tục?
Giếng khoan ở vùng đồi núi có lưu lượng hồi khác nhau theo mùa. Mùa mưa giếng hồi nhanh, máy hút bao nhiêu nước bù bấy nhiêu. Sang mùa khô, mạch nước ngầm hạ, lượng nước chảy vào lòng giếng mỗi giờ có khi chỉ còn một phần ba so với lúc khoan xong. Khi máy hút mạnh hơn tốc độ giếng hồi, mực nước tụt dần tới ngang cửa hút.
Lúc đó máy hút hỗn hợp nước và khí. Lưu lượng ra bồn giảm mạnh nhưng máy vẫn quay, bồn không bao giờ đầy nên phao không cắt, và thế là máy chạy mãi. Dấu hiệu nhận ra rất rõ: nước ra vòi phun phì phì từng đợt, kèm tiếng máy dưới giếng đổi âm, nghe rỗng hơn bình thường.
Chạy liên tục trong tình trạng thiếu nước làm hỏng cái gì?
Động cơ bơm hoả tiễn được làm mát bằng chính dòng nước chảy dọc theo vỏ máy. Nước thiếu thì dòng làm mát mất, nhiệt dồn vào cuộn dây stato. Song song đó, nước lẫn khí làm bạc đỡ và vòng đệm mất màng dầu bôi trơn, hai chi tiết này mòn rất nhanh khi chạy khô.
| Thời gian chạy thiếu nước | Bộ phận chịu ảnh hưởng trước | Hậu quả |
|---|---|---|
| Dưới 10 phút | Bạc đỡ, vòng đệm | Còn phục hồi được nếu dừng ngay |
| 10 – 40 phút | Bạc đỡ, cánh và ống lót | Mòn, lưu lượng giảm hẳn |
| Trên 1 giờ | Cuộn dây stato | Cháy, phải quấn lại hoặc thay máy |
Rơ le và phao trong giếng phải đặt thế nào cho đúng?
Một bộ giếng khoan chạy an toàn cần hai lớp bảo vệ tách bạch. Lớp thứ nhất nằm dưới giếng, canh mực nước. Lớp thứ hai nằm trên bồn, canh mức đầy.
- Phao hoặc điện cực trong giếng: đặt mốc cắt cao hơn cửa hút của máy từ 1 đến 2 m, để máy dừng trước khi mực nước chạm cửa hút.
- Mốc cho phép chạy lại: cao hơn mốc cắt chừng 1 m, tránh cảnh nước vừa nhích lên đã đóng điện rồi lại cắt.
- Phao trên bồn mái: cắt khi đầy, đóng lại khi mực nước trong bồn hạ khoảng một phần ba.
- Rơ le mất pha và rơ le quá dòng trong tủ điện: chặn trường hợp mất một pha làm cháy cuộn dây.
Thiếu lớp bảo vệ dưới giếng là lỗi phổ biến. Nhiều hộ chỉ lắp phao trên bồn, nên khi giếng cạn máy vẫn chạy đều vì bồn chưa đầy.
Nếu giếng đủ nước mà máy vẫn không ngắt thì tìm ở đâu?
Khi mực nước ổn định mà bồn vẫn không đầy, hãy đi dọc tuyến đẩy. Ba chỗ hay gặp:
- Van một chiều ở đầu đẩy hỏng, nước trong ống tụt ngược về giếng mỗi khi máy nghỉ, nên máy phải bù liên tục.
- Mối nối ống chôn dưới đất bị nứt, nước rò vào lòng đất mà trên mặt không nhìn thấy. Dấu hiệu là một khoảnh sân luôn ẩm hoặc cỏ mọc tốt bất thường.
- Phao bồn kẹt ở vị trí mở do cặn phèn đóng quanh trục quay — chuyện rất hay xảy ra với nguồn nước nhiều sắt.
Cách khoanh vùng nhanh: khóa van ngay sau đầu đẩy, cho máy chạy hai phút rồi tắt. Nếu áp trên đồng hồ giữ nguyên thì đoạn ống phía trên có rò; nếu áp tụt ngay thì van một chiều là thủ phạm.
Giếng hồi nước chậm thì nên chọn mã máy nào?
Với giếng hồi chậm, hướng xử lý không phải là mua máy khỏe hơn mà là mua máy có lưu lượng vừa với khả năng hồi của giếng, bù lại bằng số tầng cánh nhiều để vẫn đủ cột áp. Máy lưu lượng nhỏ chạy dài phiên sẽ ổn định hơn máy lưu lượng lớn chạy giật cục.
- Giếng hồi chậm, nhà ở lưng đồi: Perotac 4SA2/58 hoặc Aquaris 4SP2-18 0.75Kw — dòng ít nước, nhiều tầng cánh.
- Giếng hồi trung bình: Redpump 4SL3/13 0.75Kw hoặc Redpump 4SL3/50 4Kw tùy chiều cao cần đẩy.
- Giếng hồi khá, cần cấp cho cả sinh hoạt và tưới: Perotac 4SA8/29 hay Aquaris 4SA10/7 1.1Kw.
Dải mã đầy đủ nằm ở Seri SP loại 4 inch và Perotac Đài Loan.
Nguồn nước phèn có làm máy chạy lâu hơn không?
Có, và đây là điểm ít người để ý. Cặn sắt bám dần lên bề mặt bộ cánh và trong lòng ống dẫn làm tiết diện thông thủy hẹp lại. Máy vẫn quay đủ vòng nhưng lượng nước ra giảm, thời gian để đầy bồn kéo dài ra từng tháng. Sau một hai năm, phiên bơm từ hai mươi phút thành bốn mươi phút mà chủ nhà tưởng máy yếu đi.
Bộ cánh thép không gỉ hạn chế được phần lớn hiện tượng này vì bề mặt nhẵn, cặn khó bám chắc và bong ra khi súc rửa. Ở vùng nước phèn nặng, nên định kỳ kéo máy lên kiểm tra mỗi năm một lần, kết hợp súc đường ống đẩy.
Thay máy mới thì chi phí và điều kiện hàng ra sao?
Nếu cuộn dây đã cháy, chi phí quấn lại thường không chênh nhiều so với một thân máy mới cỡ nhỏ, mà tuổi thọ sau quấn lại khó đoán. Toàn bộ nhóm giếng khoan trên website chạy trong khoảng 1,92 – 114,6 triệu đồng; máy thay cho hộ gia đình dùng giếng 4 inch thường nằm ở phần dưới của khoảng này. Giá tham khảo, cập nhật 08/2026, chưa gồm VAT 10%.
Hàng xuất kèm hóa đơn VAT, phiếu bảo hành và chứng từ CO CQ. Thời hạn ghi trên phiếu là 2 năm nếu máy thuộc nhóm hàng Ý, còn hàng Đài Loan và hàng Trung Quốc là 1 năm. Mã phổ thông luôn sẵn để giao trong ngày, lấy ở Số 11, Ngõ 196, Thạch Bàn, Long Biên hoặc ở 628/26 Hà Huy Giáp, Thạnh Lộc, Quận 12.
Người viết: Trí, chuyên viên kỹ thuật ngành hàng bơm giếng khoan tại Công ty Trung Kiên. Cần soi lỗi cụ thể, quay một đoạn video tủ điện và tiếng máy gửi Zalo 0344418984.