Máy chạy suốt mà bể đầy chậm là dấu hiệu điểm làm việc của bơm đã lệch khỏi thiết kế. Ở giếng khoan vùng đồi núi, ba nguyên nhân chiếm phần lớn số ca: mực nước động tụt sâu hơn lúc mua máy, bộ cánh mòn vì cát, và van một chiều rò làm nước hồi ngược. Bài này đi theo thứ tự kiểm tra từ dễ tới khó.
Trình tự kiểm tra năm bước
- Đo thời gian đầy bể hiện tại, so với thời gian lúc máy mới lắp.
- Đo mực nước động bằng dây dọi khi máy đang chạy.
- Đóng van sau bơm và xem áp có giữ được không.
- Kiểm tra dòng điện so với dòng ghi trên nhãn máy.
- Kéo máy lên xem tầng cánh nếu bốn bước trên chưa ra kết quả.
Vì sao phải đo thời gian đầy bể trước tiên?
Vì đó là phép đo lưu lượng đơn giản mà nhà nào cũng tự làm được. Bể 2 m³ đầy trong 40 phút nghĩa là lưu lượng thực đang khoảng 3 m³/h. So với con số lúc mới lắp, nếu tụt quá 25% thì chắc chắn có vấn đề chứ không phải cảm giác. Ghi lại con số này còn giúp kỹ thuật khoanh vùng qua điện thoại trước khi tới nơi.
Cách quy đổi giữa thời gian, thể tích và lưu lượng có trong bài Các thông số cơ bản của máy bơm nước, cách tính lưu lượng.
Mực nước động tụt thì máy yếu đi bao nhiêu?
Mỗi mét nước tụt thêm là một mét cột áp bị lấy mất khỏi phần đẩy lên bể. Mực nước động tụt 15 m so với lúc lắp thì máy mất 15 m cột áp hữu ích, đủ để một máy vốn dư 20% trở thành thiếu. Đây là lý do nên tính cột áp theo mực nước động mùa khô ngay từ đầu, theo công thức độ sâu mực nước động cộng chiều cao đẩy cộng 25% tổn thất.
| Dấu hiệu | Nguyên nhân khả năng cao | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Nước yếu dần qua nhiều tháng | Bộ cánh mòn do cát | Kéo máy, thay cụm tầng cánh hoặc đổi máy cánh inox |
| Yếu hẳn vào mùa khô, mùa mưa lại bình thường | Mực nước động tụt | Hạ máy sâu hơn hoặc đổi mã nhiều tầng cánh |
| Chạy mãi không đầy, tắt máy nghe nước chảy ngược | Van một chiều rò | Thay van một chiều |
| Dòng điện thấp hơn nhãn máy | Thiếu điện áp hoặc hụt nước | Đo nguồn, kiểm tra độ ngập cửa hút |
| Dòng điện cao hơn nhãn máy | Kẹt cát trong tầng cánh | Kéo máy súc rửa |
Van một chiều hỏng nhận biết bằng cách nào?
Tắt máy rồi áp tai vào ống dẫn. Nếu nghe tiếng nước chảy ngược kéo dài vài phút thì van không giữ được cột nước. Hệ quả là mỗi lần khởi động máy phải đẩy lại từ đầu toàn bộ cột nước trong ống, thời gian đầy bể dài ra và máy chịu thêm một cú va thủy lực. Thay van một chiều là việc rẻ nhưng phải kéo máy lên nên thường làm gộp với các việc khác.
Các biểu hiện liên quan có mô tả trong bài Vì sao máy bơm giếng khoan đặt cạn và máy bơm chìm không lên nước.
Khi nào nên đổi máy thay vì sửa tiếp?
Nên đổi khi máy đang dùng là bản cánh nhựa trong khi nước giếng đã ngả vàng rõ, hoặc khi cột áp danh nghĩa của máy thấp hơn nhu cầu tính lại theo mùa khô. Dòng cánh inox có dải 0,75 – 110 kW, lưu lượng 2,5 – 180 m³/h, cột áp 18 – 408 m nên luôn tìm được mã thay thế. Các mã hay dùng cho hộ gia đình gồm Perotac 4SA10/9, Redpump 4SL12/16 3 kW và Aquaris 4SA12/8 1,5 kW; giếng sâu hơn thì lên 4SA8/37 hoặc 4SP5-44 4 kW.
Danh sách theo đường kính giếng nằm tại danh mục bơm chìm giếng khoan.
Chi phí thay máy và hồ sơ đi kèm ra sao?
Khi buộc phải đổi máy, khoản chi cho thân máy nằm trong khoảng 1,92 – 114,6 triệu đồng. Chi phí công kéo máy và vật tư phụ nên được cộng vào khi so hai phương án sửa hay thay. Giá tham khảo, cập nhật 08/2026, chưa gồm VAT 10%. Liên hệ hotline để nhận báo giá chính xác và chiết khấu theo số lượng.
Bảo hành cho nhóm hàng này là 1 năm với hàng Đài Loan và Trung Quốc, 2 năm với hàng Ý. Hóa đơn VAT và bộ CO CQ theo lô nhập được giao cùng máy. Hàng của Công ty Trung Kiên nằm sẵn tại hai điểm: Số 11, Ngõ 196, Thạch Bàn, Long Biên, Hà Nội và 628/26 Hà Huy Giáp, Thạnh Lộc, Quận 12, TP.HCM, đơn chốt trong ngày giao trong ngày.
Đo dòng điện thế nào cho ra số đáng tin?
Dùng ampe kìm kẹp vào một dây pha tại tủ điện, đo khi máy đã chạy ổn định được 5 – 10 phút chứ không đo lúc vừa khởi động. Với máy 3 pha, đo cả ba dây và so sánh: lệch quá 10% giữa các pha là dấu hiệu mất cân bằng nguồn hoặc lỗi cuộn dây. Ghi lại kèm điện áp đo cùng thời điểm, vì hai số này chỉ có nghĩa khi đi cùng nhau.
So sánh với dòng ghi trên nhãn máy. Dòng cao hơn nhãn thường là kẹt cát hoặc quá tải cơ khí. Dòng thấp hơn nhãn đáng ngại không kém, vì đó có thể là dấu hiệu máy đang hút hụt nước, tức là sắp chạy khô.
Giếng bị bồi lắng có gây ra hiện tượng này không?
Có, và đây là nguyên nhân hay bị bỏ sót vì nó nằm ngoài cái máy. Sau nhiều năm, cát và bùn mịn lắng dần dưới đáy giếng, che bớt phần ống lọc thu nước. Lượng nước chảy vào giếng giảm, mực nước động tụt nhanh hơn khi bơm chạy, và máy rơi vào cảnh chạy mãi mà bể vẫn đầy chậm.
Dấu hiệu phân biệt với hỏng bơm là mực nước động tụt rất nhanh ngay sau khi khởi động rồi đứng yên ở mức thấp. Cách xử lý là thổi rửa giếng bằng khí nén hoặc bơm ngược để đẩy bùn ra khỏi tầng lọc. Sau khi thổi rửa, đo lại mực nước động rồi mới quyết định có cần đổi máy hay không.
Câu hỏi thường gặp
Máy chạy liên tục có tốn điện nhiều không? Có, và còn làm ổ đỡ mòn nhanh vì không có quãng nghỉ.
Lắp thêm một máy nữa nối tiếp được không? Không nên với giếng khoan hộ gia đình; đổi mã nhiều tầng cánh gọn hơn.
Súc rửa giếng có làm nước mạnh lại không? Có, khi nguyên nhân là bùn cát bịt tầng thu nước.
Bao lâu nên kiểm tra một lần? Mỗi năm một lần, làm trước mùa khô là hợp lý.
Báo giúp thời gian đầy bể trước và sau, kỹ thuật sẽ đoán được nguyên nhân trước khi kéo máy. Hotline 0344418984.
Tác giả: Trí, kỹ thuật viên khảo sát giếng khoan của Công ty Trung Kiên. Điện thoại và Zalo 0344418984.